Tüketim, Postmodernizm ve Kapitalizm Örgüsü



Yüklə 176,96 Kb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/8
tarix29.10.2017
ölçüsü176,96 Kb.
#7569
  1   2   3   4   5   6   7   8


Songül Demirel ve Ceren Yegen • Tüketim, Postmodernizm ve Kapitalizm Örgüsü > 115

Tüketim, Postmodernizm

ve Kapitalizm Örgüsü

Songül Demirel

Hitit Üniversitesi

Sungurlu Meslek Yüksekokulu

songuldemirel@hitit.edu.tr

http://ilefdergisi.org/2015/2/1/

ilef dergisi • © 2015 • 2(1) • bahar/spring: 115-138

Öz

Tüketim insanın olduğu her yerde mevcuttur. Bir alışkanlık olarak tüketim, bireylerin 



gündelik yaşam pratiklerinin neredeyse tümünü kapsamaktadır. Son yıllarda kapitalizm 

ve postmodernizmden aldığı güç ile artan tüketim ve değişen tüketim alışkanlıkları, 

bir kavram olarak tüketim olgusu üzerine düşünme gerekliliğini doğurmuştur. Bu 

yüzden bu çalışmanın amacı da tüketim kavramı temelinde, söz konusu kavrama ivme 

kazandıran kapitalist ve postmodern süreçlerin anlaşılmasıdır. Bu sayede kapitalizm ve 

postmodernizmin tüketimi nasıl ördüğü ve meşrulaştırdığı anlaşılmaya çalışılacaktır. 

Çalışmada bireylerin nasıl ve neden tükettikleri sorularının cevapları da aranacaktır. 

Böylelikle tüketim kavramı birçok çerçevede irdelenecektir. Çalışmada ayrıca bireylerin 

tüketimi bir kimlik ya da statü inşa etme aracı olarak görmeleri varsayımı ile medyanın 

tüketim sürecindeki rolü de ele alınacak, bir tüketim yönlendiricisi olarak medyanın 

tüketimi nasıl teşvik ettiği incelenecektir.

Anahtar Kelimeler: Tüketim, kapitalizm, postmodernizm, kimlik, medya.

• • • • •

Makale geliş tarihi: 29.09.2014 • Makale kabul tarihi: 25.03.2015

Ceren Yegen

Muş Alparslan Üniversitesi

İletişim Fakültesi

c.yegen@alparslan.edu.tr



116 < 

ilef dergisi

http://ilefdergisi.org/2015/2/1/

ilef dergisi • © 2015 • 2(1) • bahar/spring: 115-138

Abstract

Everywhere people exist does consumption. Consumption covers all aspects of people’s 

daily life. Consumption habits increased by the power they get from capitalism and 

postmodernism recently, make it essential to think about the consumption as a 

phenomenon.. Therefore the purpose of this study is to understand capitalist and 

postmodern processes in the context of consumption phenomenon. Thus this study tries 

to understand how capitalism and postmodernism build and legitimatize consumption. 

In this study, the questions of why and how people consume will be examined. Hereby, 

the concept of consumption will be analyzed from different perspectives. Based on the 

assumption that individuals regard consumption as a way of building identity and social 

status, the role of media in promoting consumption will bea ddressed. 

Key Words: Consumption, postmodernism, capitalism, identity, media.

Consumption, 

Postmodernism and the 

Pattern of Capitalism

Songül Demirel

Hitit University

Sungurlu Vocational High School

songuldemirel@hitit.edu.tr

Ceren Yegen

Muş Alparslan University

Faculty of Communication

c.yegen@alparslan.edu.tr




Songül Demirel ve Ceren Yegen • Tüketim, Postmodernizm ve Kapitalizm Örgüsü > 117

Yirminci yüzyılın başlarında mal ve hizmet üretenlerin temel kaygısı daha 

çok, üretimi artırabilmek için verimliliği nasıl artıracaklarının yolunu bulabil-

mekti. Taylor ve Ford’un çalışmalarının odağı hep daha fazla üretebilmekti. 

Nitekim azgelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerdeki pazarların ürün taleple-

ri  devam  etmekteydi.  Üretilen  ürünlerin  beğenilmeme  veya  alıcı  bulmama 

durumuyla henüz karşılaşılmamıştı. Gelişmiş ülkelerden, gelişmemiş ve az-

gelişmiş ülkelere doğru ürün ihracatı, ürünlerin niteliği değişmekle beraber 

günümüzde de hâlâ devam etmektedir. 

İlk kez 1929 Ekonomik Buhranında işletmeler, pazarlayamama prob-

lemleriyle karşılaşmışlardır. Maliyetleri kısmak için, işçi çıkarmalar ve kalan 

işçilerin ücretlerini düşürme de dâhil olmak üzere birden çok tedbire başvur-

muşlardır. Dönemin üretim sorunları olan neyi, nasıl, kiminle, neyle ve ne 

kadar  üretileceği  ilerleyen  yıllarda  değişmiştir.  1950’li  yıllara  gelindiğinde 

üretimden ziyade tüketimin arttırılması gündeme gelmiş, tam da bu noktada 

pazarlama stratejileri imdada yetişmiştir.

20. yüzyılın yarısına gelindiğinde, sermaye ve emek ikileminin sahip-

leri, üretim ve tüketim gibi tamamen ayrı iki kavramı beraber kuşatan bir bo-

yut için, çözüm aramak zorunda kalmışlardır. Önceleri tüketmek için üretim 



118 < 

ilef dergisi

yapılmakta iken şimdilerde üretilebilmesi ancak tüketilebilmesi ile mümkün 

hale gelmişti. Döngü ancak böyle gerçekleşebilirdi.

Bu çalışmada 1980’li yılların tüketim toplumundan günümüzün tüke-

timci toplumuna, yaşanan sürecin değer ve algıları analiz edilmeye çalışılacak-

tır. Çalışma geçmişten günümüze tüketim kavramının tartışılması üzerinden 

kurulmaktadır. Bu konu kapsamında; bir üründen bir diğerine almak için ko-

şan, elde edildiğinde ise değersizleşen bir alışveriş kovalamacasının nedenleri 

irdelenecektir. Tüketim sürecinde medyanın oynadığı rol de popüler kültür ve 

tüketim kültürü kavramları çerçevesinde tartışılacaktır. Kuramsal çerçevesini 

kapitalizm ve postmodernizm tartışmalarının oluşturduğu çalışmada betimle-

yici bir yöntem kullanılacak ve tüketim kavramı derinlemesine ele alınacaktır.

Çalışmayı  sürdürürken,  tüketimin  yönlendiricisi  olan  kapitalizmi  ve 

durumu  anlamlandırmak  için  postmodern  toplumun  sancılarını  görmemiz 

gerekmektedir. Postmodern toplumun anlamsız, kimliksiz (ya da anlamsız-

laştırılmış  ve  kimliksizleştirilmiş)  insanının  kendini  anlamlandırma  çabası 

tüketim üzerinden okunmaya çalışılacaktır. Kapitalizmin ve küreselleşmenin 

bu süreçte ölçülemeyecek etkileri tartışma götürmez gerçeklerdir ve bu yüz-

den bu çalışmanın kapitalizm ve postmodernizm kadar küreselleşme olgusu-

nun anlaşılmasına da katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Çalışma ayrıca 

medyanın  bir  tüketim  yönlendiricisi  olduğu  iddialarına  cevap  arayacaktır. 

Çalışmanın kapsamı salt tüketim ve etkenlerini anlama yönünde olmayacak, 

durumun yaşanılan dönemin pratikleriyle ilgisine de bakılacaktır.

Kapitalizm ve tüketim

Yeni uluslararası işbölümü yapısına yol açan gelişmeler, çoğunlukla Kuzey 

ülkelerinin bunalımından kaynaklanmaktadır. Yoğun birikim rejimlerinin yol 

açtığı eksik tüketim, kâr oranlarının düşmesine ve emek verimliliği ile ilgili 

sorunların  ortaya  çıkmasına  neden  olmuştur.  Kaynakların  dağılımı  açısın-

dan dışa bağımlı olan ülkeler de, bunalımdan paylarına düşeni almışlardır. 

Gelişmekte olan ülkeler, Keynesçi politikaların sona ermesi üzerine yeniden 

dağıtım ve plânlama işlevlerini yerine getirememişlerdir. Öyle ki Güney ül-

kelerinin  çoğunun  sermaye,  işgücü  ve  pazar  yaratma  kavgasının  bloklaş-

ma yönünde bir seyir izlemesi ve küresel dünya pazarı yerine, para birimi 

üzerinden bölgeler yaratması da, sanayileşmekte olan ülkeleri sıkıştırmıştır 

(Yentürk 1993, s.309). Böylelikle oluşan küresel ekonomik düzende ülkelerin 

üretim ve tüketimi tüm dünya ülkelerinin dâhil olduğu bu sistemi ilgilendirir 

duruma gelmiştir.





Yüklə 176,96 Kb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə