Metallar haqqinda ümumi MƏlumat t e. n., dosent, E. M. CavadostrreplN



Yüklə 276,5 Kb.
səhifə5/6
tarix31.12.2021
ölçüsü276,5 Kb.
#81462
1   2   3   4   5   6
1 MATERIALSUNASLIQ FNNININ MQSDI METALLAR HAQQINDA UMUMI MLUMAT-1
ADMIU WEB 2021 12 08 4689661570506311487.docx 1639158813, 1 MATERIALSUNASLIQ FNNININ MQSDI METALLAR HAQQINDA UMUMI MLUMAT-1
dislokasiyadır. Təsəvvür edək ki, kristal qəfəsdə hər hansı bir səbəbdən ekstra-müstəvi adlanan artıq atomlar yarımmüstəvisi peyda oldu (Şəkil 6). 3-3 tərəfi qəfəsdə xətti defekt (qeyri- təkmillik) formalaşdırır və kənar dislokasiya adlanır.

Şəkil 6. Kristal qəfəsdəki dislokasiya.

Beləliklə, kristallik quruluşun düzgünlüyü iki növ defektlə -nöqtəvi (vakansiya) və xətti (dislokasiyalarla) ilə pozulur.

Vakansiya fasiləsiz olaraq qəfəsdə hərəkət edir, (əgər) qonşuluqdakı atom boş “dəliyə” öz əvvəlki yerini tərk edərək keçir. Temperaturun yüksəlməsi ilə atomların istilik hərəkətliliyi (artır və) belə aktların sayını artırır və eyni zamanda dislokasi-yaların da sayı artır.

Xətti defektlər isə özbaşına və nizamsız olaraq (vakansiya kimi) hərəkət etmir. Ancaq, kifayət qədər gərginlik dislokasiyanın hərəkətini təmin edərsə, müstəvi əmələ gələrsə onda onun kəsiyində- sürüşmə xətti C əmələ gəlir (Şəkil 7).



Şəkil 7. Sürüşmə müstəvisi C dislokasiya hərəkətinin izi

ilə (A-A); B- ekstramüstəvi.

Müxtəlif müstəvilərə baxsaq, məsələn həcmi mərkəzləşdirilmiş kubşəkilli qəfəsdə o qənaətə gəlmək olar ki, onlar müxtəlif sıxlıqlı atomlarla doludur.

Ayrılıqda götürülmüş kristalın (monokristalın xüsusiyyəti (baxılan istiqamət-dəki) digər istiqamətdəki xüsusiyyətdən fərqlənir (Şəkil 8) təbii ki, bunun başlıca səbəbi bu istiqamətdə qarşılanan (rast gələn) atomların sayından asılıdır. Sınaq istiqamətindən asılı olaraq xüsusiyyətlərin fərqliliyi –


Yüklə 276,5 Kb.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə