Maşınqayırmanın tarixinə dair



Yüklə 3,03 Mb.
Pdf görüntüsü
səhifə1/30
tarix15.07.2018
ölçüsü3,03 Mb.
#55964
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   30


Rezo Əliyev
Maşınqayırmanın   
tarixinə dair
Bakı 2008


UDK 621.7 
 
Rəyçilər: 
Prof., t.e.d. V.Z. Mövla-zadə   
 
 
Dos., t.e.n. A.S. Məmmədov 
 
 
 
Əliyev,  R.  Maşınqayırmanın  tarixinə  dair  –Bakı  «Təhsil»  NPM, 
2008- 542 s. 
 
 
 
Kitabda inkişaf etmiş cəmiyyətlərin formalaşmasında elm, texnika və 
sənaye  ilə  qarşılıqlı  təsirdə  yaranmış,  uzun  ənənəyə  malik,  müasir 
sənayenin  əsas  sütunlarından  sayılan  maşınqayırmanın  tarixi  ümumi 
şəkildə  təsvir  olunur.  Verimiş  materialda  tarix  boyu  böyük  əhəmiyyət 
daşımış  texniki  yeniliklərlə  bərabər,  maşınqayırmanın  ayrı-ayrı 
sahələrinin inkişaf etdirilməsində vacib rol oynamış şəxslərin tərcümeyi 
halı  və  bu  sahədə  əldə  etdikləri  texniki  nailiyyətlər  də  özünə  yer 
almışdır. 
Kitab maşınqayırma ixtisasları üzrə təhsil alan tələbələr və həmçinin 
bu sahə ilə maraqlananlar üçün nəzərdə tutulmuşdur.    
 
 
 
 
 
 
 
©
 «Təhsil» NPM, 2008
 


Mündəricat 
I
Mündəricat 
Giriş – Texnika və onun tarixi................................................................................... 1 
I. Sənaye inqilabına qədərki dövrdə maşınqayırmanın yaranması və  
    inkişafı ................................................................................................................ 7 
1.1. Maşınqayırmanın cəmiyyətin inkişafında yeri..................................................... 8 
1.2. İnsan sivilizasiyasının əvvəlində texniki  vasitələr  .......................................... 14 
1.3. Qədim Şərqdə mədəniyyət və texniki sənətçilik ............................................... 27 
1.4. Antik dövrdə elm və maşınqayırma  
(Arximed, Ktesibios, Heron, Filon, Vitruvi, Pappos) ............................................ 39 
1.5.Müsəlman dünyasında elm və texnika  (V
ΙΙΙ
 -XIV əsrlər) 
 
(İbh Sina, Əl Xorəzm, Biruni, Banu Musa, Əl Cəzari, Tağıyəddin) ................. 108 
1.6. Orta əsrlərdə Avropada texniki sənətçilik və maşınların tətbiqi   
(V
ΙΙΙ
 -XV əsrlər) .......................................................................................... 136 
1.7. Renessans dövründə maşınqayırmanın inkişafı   (XV-XVII əsrlər) 
(Leonardo da Vinçi, Birinkuçio, Aqrikola, Kardano, Ramelli, Zonça, Tsayzinq, 
Salomon) ...................................................................................................... 154 
 
II. Sənaye inqilabından sonra maşınqayırmanın inkişafı ................................ 226 
 
2.1. Sənaye inqilabı ............................................................................................ 226 
2.1.1. İngiltərədə sənaye inqilabının şərtləri ................................................... 228 
2.2. Maşınqayırmanın inkişafında təkamül .......................................................... 245 
2.2.1. Maşınların maşın tərəfindən hazırlanması ....................................... 245 
2.2.2. Dəzgahların mexanikləşdirilməsində edilən ilk cəhdlər ................... 247 
2.2.3. Ingiltərədə dəzgahqayırma.............................................................. 254 
2.3. Sənayeləşmənin başqa ölkələrə yayılması ..................................................... 266 
2.3.1. Fransada sənaye inqilabı ................................................................. 266 
2.3.2. Amerikada sənaye inqilabı ............................................................. 278 
2.3.3. Almaniyada sənaye inqilabı ............................................................ 306 
2.3.4. Rusiyada sənaye inqilabı ................................................................ 321 
2.4.  İlkin sənayeləşmə dövründə metal emalının inkişafı .................................... 330 
2.5. Elektrik maşınlarının yaranması ................................................................... 340 
2.6. Sənayeləşmə prosesinin genişlənməsi ərəfəsində maşınqayırma .................... 351 


 Mündəricat 
II
 
2.6.1. XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində əldə edilən texniki  
        nailiyyətlər ............................................................................................ 351 
2.6.2. Maşınşünaslıq elminin yaranması......................................................... 368 
2.6.3. Dəzgahqayırmanın inkişafı .................................................................. 374 
2.6.4. Maşın hazırlamanın nəzəri əsaslarının yaranması ................................. 384 
2.6.4.1. Mexaniki emal prosesində kəsmə nəzəriyyəsinin formalaşması .... 384 
2.6.4.2. Kəsmə prosesinin tədqiqi ............................................................. 392 
2.6.4.3. Kəsmə qüvvəsinin ölçülməsi ....................................................... 400 
2.7.  İstehsalın təşkilinin elmi əsaslarının yaranması ............................................ 406 
2.8.  Mexanikləşdirmədən avtomatlaşdırmaya doğru ........................................... 411 
2.8.1. İstehsalatda rasionallaşdırma  ............................................................... 411 
2.8.2. Elektrik enerjisinin maşınqayırmada istifadəsinin genişlənməsi  ........... 414 
2.8.3. Məişət texnikasının yaranması ............................................................. 418 
2.8.4. Kənd təsərrüfatı maşınlarının inkişafı ................................................... 423 
2.8.5. Mexaniki emal texnologiyasında inkişaf .............................................. 428 
 
III. Elmi-texniki inqilab ərəfəsində və ondan sonra maşınqayırmanın 
        inkişafı ....................................................................................................... 441 
 
3.1. Avtomatlaşdırmanın geniş yayılması ............................................................ 441 
3.2. Hesablama texnikasının maşınqayırmada tətbiqi ........................................... 454 
3.2.1. Hesablama texnikasının yaranması haqqında  ....................................... 454 
3.2.2. Rəqəmli idarəetmə sistemlərinin yaranması  ......................................... 461 
 
3.2.3. Rəqəmli idarəetmə sistemlərinin tərkibi və  
 
proqramlaşdırılması ............................................................................ 473 
3.3. Çevik istehsal sistemlərinin yaranması ......................................................... 481 
3.4. Robototexnika – avtomatlaşdırmanın ən yüksək pilləsi ................................. 494 
3.5. Azərbaycanda maşınqayırmanın yaranmasına dair  ....................................... 509
 
 
Ədəbiyyat .......................................................................................................... 519 
Registr ............................................................................................................... 533 
Şəkil Mənbələri .................................................................................................. 538 



Yüklə 3,03 Mb.

Dostları ilə paylaş:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   30




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə