Isı, elektrik, kimyasal maddeler ve radyoaktif ışınlar ile meydana gelen doku hasarlanmasına yanik denir



Yüklə 445 b.
tarix26.03.2018
ölçüsü445 b.
#34594



Isı, elektrik, kimyasal maddeler ve radyoaktif ışınlar ile meydana gelen doku hasarlanmasına YANIK denir.

  • Isı, elektrik, kimyasal maddeler ve radyoaktif ışınlar ile meydana gelen doku hasarlanmasına YANIK denir.



2 milyon / yıl

  • 2 milyon / yıl

  • 30 bin / yıl hastaneye yatış

  • 1000-5000 / yıl ölüm (uç yaşlar)

  • Pediatrik ve geriatrik yaş grubu

  • E/K: 3/2



Sıcak sıvı %85.6

  • Sıcak sıvı %85.6

  • Alev %9.6

  • Elektrik %2.66

  • Temas %1.88

  • Kimyasal ajanlar % 0.26



Amerika ve kuzey avrupada %35

  • Amerika ve kuzey avrupada %35

  • Ülkemizde %90

  • 0-2 yaş grubunda %96

  • 3-6 yaş grubunda %88.9

  • 7-16 yaş grubunda %50



Lokal hasar

  • Lokal hasar

      • Isı → protein denatürasyonu ve koagülasyon nekrozu → geri dönüşşsüz doku hasarı
      • Çevrede → doku perfüzyonunda azalma
      • Artmış kapiller kaçak
  • Sistemik yanıt

      • Vazoaktif mediyatörlerin salınımı (sitokinler, prostoglandinler, oksijen radikalleri)
      • >%15-20 yanıklar mediatörlere sistemik yanıtı tetikler
      • Sistemik kapiller kaçak 18-24 saat sürer → (yanık şoku/SİYS)
      • İmmünsupresyon
      • Eritrositlerin lokal yıkımı
      • Miyokard depresyonu
      • Hipermetabolik yanıt (katekolamin salınımı, glukagon ve kortizol artışı)


Deri bütünlüğünün bozulması

  • Deri bütünlüğünün bozulması

      • Sıvı kaybı
      • Isı kaybı
      • Enfeksiyon ajanlarının girişi
  • İnhalasyon yanığı

      • Solunum sistemi
  • Elektik yanığı

      • Kardiyovasküler sistem
      • Nörolojik patolojiler




Isı kaynağının cinsi

  • Isı kaynağının cinsi

  • Sıcak ajanının ısısı

  • Temas süresi

  • Derinin kalınlığı (anatomik bölge)

  • Uygun ilk yardım

  • Yaş



Derinlik

  • Derinlik

  • Vücut yüzeyinde kapladıkları alanın genişliği

  • Hastaya ve travmaya özgü koşullar

    • Eşlik eden hastalık
    • Eşlik eden travma
    • Özel bölge yanıkları
      • El, ayak, perine, genital bölge
    • Elektrik yanıkları, kimyasal yanıklar, inhalasyon yanıkları


Birinci derece

  • Birinci derece

  • İkinci derece

  • Üçüncü derece

  • Dördüncü derece (?)



Sadece EPİDERMİS etkilenir

  • Sadece EPİDERMİS etkilenir

  • Ödem, ağrı ve eritem mevcuttur

  • Spontan iyileşir

  • Skar bırakmaz



EPİDERMİS ve DERMİS’in bir kısmı

  • EPİDERMİS ve DERMİS’in bir kısmı

  • Yüzeyel ve derin

  • Bül ve kızarıklık

  • 2-4 haftada pansumanla iyileşir

  • Skar gelişebilir







TÜM DERİ tutulur

  • TÜM DERİ tutulur

  • Gri, kahverengi,

  • (pembe)

  • AĞRI YOKTUR

  • Pansumanla iyileşmez

  • Cerrahi müdahele şarttır





Yanık alanının toplam vücut alanına yüzdesel oranı

  • Yanık alanının toplam vücut alanına yüzdesel oranı

  • Erişkinler için:

      • Walles’ın 9’lar kuralı
      • El ayası (%1)
  • Çocuklar için:

      • Lund-Browder skalası
      • El ayası (% 0.5)






Küçük yanıklar

  • Küçük yanıklar

      • %10 veya daha az 2. derece yanıklar
  • Orta yanıklar

      • %10-20 arası 2. derece yanıklar
      • %2-10 arası 3. derece yanıklar
  • Büyük yanıklar

      • %20’den fazla 2. derece yanıklar
      • %10’dan fazla 3. derece yanıklar
      • İnhalasyon yanıkları
      • Elektrik yanıkları
      • Eşlik eden travma varlığı
      • Yandaş hastalık (DM, steroid kullanımı, immun baskılanma…)
      • Göz, kulak, yüz, el, ayak, büyük eklem ve genital bölge


Yakıcı ajandan uzaklaştırma

  • Yakıcı ajandan uzaklaştırma

  • Hava yolu, solunum, dolaşım

  • Küçük yanıklarda, çeşme suyu ile yıkama

  • Sıcak sıvı yanıklarında, giysilerin çıkartılması

  • Alev yanıklarında, CO ve duman zehirlenmesi (?), %100 O2, endotrakeal entübasyon

  • Elektrik yanıkları kardiyopulmoner resüsitasyon (?), çoklu travmaya ait belirtiler

  • Kimyasal yanıklar; kuru kimyasallarda önce fırçalama, diğerlerinde yıkama



İ.V. damar yolu, RL

  • İ.V. damar yolu, RL

  • Olay hakkında detaylı bilgi

  • Hasta hakkında detaylı bilgi

  • Yönlendirilecek merkeze bilgi aktarımı (yanığın şiddeti, genel durum)

  • Yüzük, bilezik vb takıların çıkatılması

  • Hiçbir şey sürme

  • Temiz örtü veya soğutucu örtü

  • Hipotermiden koruma



Hava yolu; endotrakeal entübasyon, trakeostomi

  • Hava yolu; endotrakeal entübasyon, trakeostomi

  • İ.V. sıvı yolu (>%10 yanıklarda)

      • Bir veya iki periferik ven
      • Yakın takip için santral kateterizasyon
      • Femur distali veya tibia proksimalinden kemik içi sıvı
      • Vücut ısısına yakın sıcaklıkta sıvı
  • Eşlik eden travmanın araştırılması

  • Ağrı tedavisi

  • VYA (vücut yüzey alanı) ve TYA (toplam yanık alanı) hesaplanması

  • Adli vaka yönünden değerlendirme

  • Yara yönetimi (ayaktan/yatacak hastalar)



Bir çok formül mevcut:

  • Bir çok formül mevcut:

    • Evans
    • Brooke
    • Modifiye Brooke
    • Monafo
    • Parkland
    • Modifiye Parkland
    • Shriner’s Cincinnati
    • Shriner’s Galveston
  • Hastanın klinik seyrine göre yeniden planlama



4 mL X kg X yanık yüzdesi

  • 4 mL X kg X yanık yüzdesi

  • Yarısı ilk 8 saatte

  • Diğer yarısı 16 saatte

  • Süre yaralanma anından itibaren hesaplanır

  • Sıvı: Ringer Laktat



İlk 24 saat

  • İlk 24 saat

  • 2000 mL/m2 VYA + 5000 mL/m2 TYA

  • Laktatlı ringer solüsyonu

  • Yarısı ilk 8 saate, kalan yarısı 16 saatte

  • Volüm genişleticiler, albumin (?)

  • Hipoglisemi riski → %5 dekstroz içeren sıvılar



Ek travma varlığı

  • Ek travma varlığı

  • İnhalasyon hasarı

  • Gecikmiş ve yetersiz sıvı resüsitasyonu (dehidratasyon)

  • Elektrik yanıkları



İdrar sondası

  • İdrar sondası

  • İdrar çıkışı

      • Süt çocukları: 2 mL/kg/saat
      • Daha büyük çocuklar ve erişkinler: 1 mL/kg/saat
  • Hedef idrar yoğunluğu: 1015



Yanık pansumanı yapıldığında ağrı

  • Yanık pansumanı yapıldığında ağrı

  • Kimyasal yanıklarda vücut sıcaklığındaki su ile yıkama (duş usulü), hipotermiye dikkat!

  • Orta/büyük yanıklarda ve eşlik eden hastalıklarda kan ve idrar örnekleri (kan grubu, Rh tayini, kan elektrolitleri, glukoz, Hb, Hct, beyaz küre sayımı, kan pH’sı…)

  • Elektrik yanıklarında EKG

  • >%30 yanıklarda ve bilinç kapalı hastada nazogastrik sonda

  • Ekstremite, toraks ve abdomendeki yanıklarda ödem ve eskara yönelik fasyatomi ve eskaratomiler

  • Tetanoz profilaksisi





Çeşme suyu (20-25o C), hipotermi oluşumuna dikkat!!!

  • Çeşme suyu (20-25o C), hipotermi oluşumuna dikkat!!!

  • i.v. → i.m → s.k. opioid

  • Morfin

  • İlaç Doz Etki süresi

  • Tramadol (12 yaş ve üstü) 1mg/kg 4-6 saat

  • Ketamin 0.2-0.5 mg/kg 15-25 dakika

  • Morfin 0.1 mg/kg 4-6 saat

  • Fentanil 1 μgr/kg 45-60 dakika

    • Meperidin 0.5-1 mg/kg 2-4 saat
  • Ayaktan hastada:

    • Parasetamol 10-15 mg/kg, ibuprofen 20 mg/kg/gün, 3-4 doz/gün


Yatarak takip edilecek hasta /ayaktan hasta

  • Yatarak takip edilecek hasta /ayaktan hasta

  • Yatarak tedavi

      • Debridmanlar, eskarektomiler, greft/flep ile onarımlar, allogreftler, ksenogreftler, deri eşdeğerleri, keratinosit kültürleri….
  • Ayaktan hasta

      • Herhangi bir yaradan farklı değil!!!
      • Amaç enfeksiyonu önlemek, epitelizasyonu sağlamak
      • Nemli yara ortamı


Yaranın yıkanması (serum fizyolojik ve nötral pH’lı sabun)

      • Yaranın yıkanması (serum fizyolojik ve nötral pH’lı sabun)
  • Parafin emdirilmiş yapışmaz tabaka veya yağlı merhemler (%0.2 nitrofurazon) → oluşan epitelin korunması, ağrının önlenmesi

  • Nemli spanç, poliüretan film tabaka

  • Büllerin yönetimi (?)

  • Antibiyotikli kremler (?)

      • Gümüş sülfodiyazin, mupirosin, basitrasin


<10 yaş, TYA >%10; >10 yaş, TYA >%20

  • <10 yaş, TYA >%10; >10 yaş, TYA >%20

  • > %5 3. derece yanıklar

  • Yüz, el, ayak, perine, genital bölge, major eklem üzeri

  • İnhalasyon yanıkları

  • Elektrik yanıkları

  • Kimyasal yanıklar

  • Eşlik eden major travma ve komorbidite

  • Sosyal, emosyonel durumun rehabilitasyon gerekliliği

  • İstismar ve ihmalden şüphelenilmesi





Kataloq: browse
browse -> Din psikolojiSİ BİLİm dali
browse -> Anlatilan senin hikayendiR: kapitalizm küRESEL kapitaliZMİn yeni sosyal düŞÜnce ve toplum modeli: AÇik toplum enstiTÜSÜ/vakfi
browse -> Devrimci Burjuvanın Ütopyası Olarak Aydınlanma Felsefesi ve Muhafazakarlaşan Burjuvanın İdeolojisi Olarak Pozitivizm ve Pozitivist Sosyoloji
browse -> Bu dönem tıbbı iki evrede ele alınabilir
browse -> ’da Allah’ın göklerin ve Yer’in Nûr’u olduğu belirtilirken
browse -> Yenġ-eflatunculuğun tasavvufa etkġlerġ
browse -> Enfeksiyöz, bağ dokusu hastalığı, granülomatöz, toksik veya idiyopatik nedenlerle, miyokardın inflamasyon, nekroz veya miyositolizidir
browse -> Radyo telev zyon s nema anab L m dali lat n amer ka
browse -> Hematolojide temel laboratuvar tani yöntemleri Dr. Mutlu Arat
browse -> Anab L m dali

Yüklə 445 b.

Dostları ilə paylaş:




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə