Halk edebiyatinin genel özellikleri Dil, halkın konuştuğu dildir


İlâhîleriyle en çok Yunus Emre (XIII. yy.) ünlenmiştir



Yüklə 445 b.
səhifə9/10
tarix25.06.2018
ölçüsü445 b.
#51795
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

İlâhîleriyle en çok Yunus Emre (XIII. yy.) ünlenmiştir.

  • İlâhîler tarikatlara göre türlü adlar alır:

  • Mevlevîlerde âyin, Bektaşîlerde nefes, Alevilerde deme (deyiş, deme), diğer tarikatlerde de cumhur ya da ilâhî denir.



  • 2. NEFES

    • Bektaşî şairlerinin yazdıkları tasavvufî şiirlerdir.

    • Nefeslerde genellikle tasavvuftaki vahdet-i vücut (Allah’ın varlığı ve birliği) kavramı anlatılır.

    • Hz. Muhammet ve Hz. Ali’yi övmek için de söylenir.

    • Nefeslerde kalenderâne ve alaycı bir üslûp görülür.

    • Pir Sultan Abdal nefesleriyle ünlüdür.



    3. NUTUK

    • Pirlerin ve mürşitlerin, tarikata yeni giren dervişlere söylenir.

    • Tarikat derecelerini ve tarikat adabını öğretmek için söylenir.

    • Didaktik (öğretici) şiirlerdir.



    4. DEVRİYE

    • Ezelden beri var olan insan ruhunun Allah’tan gelip tekrar Allah’a dönmesi düşüncesini işleyen şiirlerdir.

    • İlâhîye benzer.



    5. ŞATHİYE (ŞATHİYÂT-I SOFİYÂNE)

    • Dinin ilkelerinden, inançlardan teklifsizce ve alaycı bir dille söz ediyormuş gibi söylenir.

    • Görünüşte saçma sanılan bu şiirler aslında toplumun ve insanların eleştirisini yapmakta ve tasavvuf kavramlarını anlatmaktadır.

    • Genellikle Bektaşî şairleri tarafından söylenir.

    • Ergene’nin köprüsü Suszluktan kurumuş Edirne minaresi Eğilmiş su içmeğe Kaygusuz’un sözleri Hindistan’ın kozları Sen de bu yalan ile Gidem dersin uçmağa (Kaygusuz Abdal)



    ARUZ ÖLÇÜSÜYLE YAZILAN HALK ŞİİRİ NAZIM BİÇİMLERİ VE TÜRLERİ

    • Bunlar Divan edebiyatının etkisiyle oluşmuştur.

    • Aruz vezniyle yazılan Halk edebiyatı nazım biçimleridir.

    • SEMAİ

    • DİVANİ

    • KALENDERİ

    • SATRANÇ

    • VEZN-İ ÂHAR

    • SELİS



    MENSUR (DÜZYAZI) ESERLER

    • FÜTÜVVETNAME: Fütüvvetlerin ilkelerini, tarihini, niteliklerini, törelerini konu edinir.

    • GAZAVETNAME: Din düşmanları üzerine gazilerin düzenledikleri akın ve savaşlar ve gösterilen kahramanlıklar anlatılır.

    • Bir yerin alınmasını anlatanlara "fetihname", düşmanın yenilgisini anlatanlara "zafername" denmişse de sonradan bunların hepsine birden "gazavetname" denilmiştir.

    • MENAKIBNAME: Kahramanların, din ve tarikat büyüklerinin yaşamları, gösterdikleri kerametler anlatılır. Kahramanlar olağanüstü nitelikler taşır, olağanüstü işler yapar.

    • BATTALNAME: Battal Gazi'nin menkıbevî hayatı üzerine kurulmuş destansal halk hikayesidir.



    YUNUS EMRE (1240-1320)

    • Nerede doğup büyüdüğü kesin olmamakla beraber Eskişehir’de doğup öldüğü söylentisi ağır basar.

    • Çok güçlü bir din bilgisi ve tasavvuf kültürü vardır. Tapduk Emre’nin dergahında eğitim aldı, nefsini terbiye etti.

    • Arapça ve Farsça bildiği, medrese eğitimi aldığı eserlerinden anlaşılır.

    • Tekke edebiyatının Anadolu’daki kurucusu ve en önemli temsilcisidir.

    • 13. yy’da Anadolu, Şam ve Azerbaycan’ı gezerek Moğol istilasıyla sarsılan insanları; din, dil, ırk ayrımı gözetmeksizin hoşgörü ve sevgiyle kucaklamıştır. Unesco tarafından 1992 yılı Y. Emre Sevgi Yılı”

    • Az sözle, ayrıntılı düşünceleri, duyguları söyledi. (sehl-i mümteni)

    • Sade, samimi bir dille yazdığı ilahileri yüzyıllarca dilden dile söylendi, okundu. Anadolu Türkçesinin oluşmasında öncülük etmiştir.

    • Türk edebiyatının önemli coşkun ve lirik bir şairdir.

    • Şiirlerinde hem aruz hem de hece vezni kullanılmıştır.

    • Divan: Hece ve aruzla yazdığı şiirlerinin derlendiği kitap

    • Risaletü’n Nushiyye: Aruz ölçüsüyle yazılmış mesnevi nazım biçiminde nasihat kitabıdır. Anasır-ı erbaa (su, toprak, hava, ateş) ve can’ın birleşmesini anlatan eser 563 beyitten oluşur.



    NASREDDİN HOCA (1208?- 1237)

    1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




    Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.genderi.org 2022
    rəhbərliyinə müraciət

        Ana səhifə