Halk edebiyatinin genel özellikleri Dil, halkın konuştuğu dildir


Daha çok divan şairi olmak kaygısı güderdi; ancak adını yine sayıları az olan, hece ile söylemiş koşmaları ile destanları yaşatmaktadır



Yüklə 445 b.
səhifə8/10
tarix25.06.2018
ölçüsü445 b.
#51795
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

Daha çok divan şairi olmak kaygısı güderdi; ancak adını yine sayıları az olan, hece ile söylemiş koşmaları ile destanları yaşatmaktadır.

  • Divanında gazel, kaside, tahmis gibi Divan şiiri nazım biçimleri vardır.

  • Asıl şöhretini divanına dahi almadığı taşlama türündeki (halk şiiri) şiirleriyle kazandı.

  • Taşlamalarında (hiciv), açık saçık ve kaba küfürlere de başvurdu.

  • Divan: (Divan şiiri biçiminde yazdığı şiirlerden oluşur.)

  • Sergüzeşt-Name: (başından geçen olayları anlattığı mesnevi)



  • ERZURUMLU EMRAH 19. yy. (?- 1860)

    • Erzurum’un köylerinden birinde doğmuştur.

    • Medrese eğitimi aldı, Nakşibendi tarikatının Halidiye koluna bağlandı; sonra medreseden ayrılarak köyüne döndü.

    • Saz şairleri arasında Divan şiirini en iyi bilenlerdendir.

    • Arapça ve Farsça sözcükleri kullanmaktan çekinmedi.

    • Divan tarzında gazel, rubai, muhammesler de yazan şair, asıl başarısını hece ölçüsü ile yazdığı koşma ve semailerde göstermiştir.



    SEYRANî (1807-1866)

    • XIX. yüzyıl halk şiirinin büyük ustasıdır.

    • Asıl adı Mehmet'tir.

    • Kayseri’nin Develi kasabasında doğmuştur. Medresede birkaç yıl okuduktan sonra ayrılıp İstanbul'a gitmiştir; ancak devrin büyüklerini hicvettiği için, memleketine dönmek zorunda kalmıştır.

    • Yaşamı acılarla, yoksulluklarla geçmişti; ömrünün son yıllılarında “deli” gömleğini de giymiştir.

    • Divan geleneğine uymaya çalışıp aruzla ve ağdalı bir dille şiirler yazdı; ancak asıl şöhretini hece ölçüsüyle yazdığı şiirlerde gösterdi.

    • Ham sofuları ve kötü yöneticileri yerdiği hicivleriyle ve güzellemeleriyle tanınır.

    • Şiirlerinin çoğunu bugün de güncelliğini yitirmemiştir.



    DERTLİ 19 yy. (1772-1845)

    • Şehirde yetişen ve Divan şiirine özenen aşıklardandır.

    • Bolu yakınında Gerede’ye bağlı bir köyde doğdu.

    • Okumuşların da ilgisini çeken şiirler yazdı. (Erzurumlu Emrah ve Seyrani gibi)

    • Divan, Tekke ve Halk şiirini iyi bilen şair; Divan şiiri türünde de eser verdi. Fakat asıl başarısını heceyle yazdığı şiirlerde gösterdi.

    • Hem aruz hem de hece veznini kullandı.

    • Tasavvufi bir derinliği ve lirizmi yoktur; kuvvetli bir yergisi vardır.



    AŞIK VEYSEL (1894-1973)

    • Cumhuriyet devri saz şairlerinden olan sanatçı; Cumhuriyetin 10. yılı törenlerine katıldı. Cumhuriyet ve Atatürk üzerine yazdığı şiirlerle meşhur oldu.

    • A. Veysel’i sanat dünyasına A. Kutsi Tecer tanıttı.

    • 7 yaşındayken geçirdiği Çiçek hastalığı yüzünden gözlerini kaybetti; babasının oyalanması için verdiği kırık bir sazla çalıp söylemeye başladı.

    • Meşhur olana dek, yaşamı acı ve yoksulluklarla geçti;köy enstitülerinde öğretmenlik yaptı.

    • Yurdun değişik köşelerini dolaşan şair; insan, yurt, toprak sevgisini sade bir dille mükemmel bir şekilde işledi.

    • “Halk şiirinin son büyük ustası” olarak bilinir.

    • Şiir: Dostlar Beni Hatırlasın, Sazımdan Sesler, Deyişler



    MURAT ÇOBANOĞLU (1940- 2004)

    • Kars doğumlu olan şair ilk okul mezunudur.

    • Aşıklık geleneğinin (günümüz saz şairlerinin) önde gelenlerindendir.

    • Şiirlerinde nasihat etme, ahlakî öğütler verme amacındadır.

    • Ulusal konuları ve öz değerleri işleyen şiirleri de vardır.

    • Şiirleri Kars Eli, Pınar, Hisar, Türk Edebiyatı gibi dergilerde yayımladı.

    • Aşıklar yarışmasında dereceler kazandı.

    • Eser: Manzum öyküler ve şiirler yazdı.



    C)TEKKE / TASAVVUFÎ HALK EDEBİYATI

    • Dini tasavvufi düşünceyi yaymak düşüncesiyle gelişti.

    • Allah aşkı ve Vahdet-i Vücud düşüncesi konu edilir.

    • Dili halkın anlayabileceği bir dildir.

    • Hem divan hem de halk edebiyatı nazım şekilleri kullanılmıştır.

    • Hem aruz hem de hece vezni kullanılmıştır.

    • Nazım birimi dörtlüktür; gazel biçimde ilahiler de vardır.

    • Düzyazı biçimini ise evliya menkıbeleri, efsaneler, masallar ve tarikat büyüklerinin hayatlarını konu alan yapıtlar oluşturur.

    • 12. yüzyılda Ahmed Yesevi ile başladı; Anadolu’daki ilk ve en büyük şairi Yunus Emre’dir.

    • Bu edebiyat geleneğinin sürmesinde en önemli rolü Alevi-Bektaşi ve Melami-Hamzavî şairler oynamıştır.

    • Tekke şiirinin genel adı, özel bestelerle okunan ve tarikatlara göre değişik isimlerle anılan ilahilerdir.





    1. İLÂHÎ

    1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




    Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.genderi.org 2022
    rəhbərliyinə müraciət

        Ana səhifə