Halk edebiyatinin genel özellikleri Dil, halkın konuştuğu dildir


yy: (sönük) Ressam Levni, Aşık Vartan



Yüklə 445 b.
səhifə6/10
tarix25.06.2018
ölçüsü445 b.
#51795
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

18. yy: (sönük) Ressam Levni, Aşık Vartan...

  • 19.yy: (ikinci Bahar) Erzurumlu Emrah, Dertli, Bayburtlu Zihni, Seyrani, Dadaloğlu, Ruhsati, Sümmani..

  • 20.yy: (gelenek) Aşık Ali İzzet, Aşık Veysel, Murat Çobanoğlu, Şeref Taşlıova, Mahzunî Şerif...



  • KÖROĞLU (16. yy)

    • Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesine göre iki Köroğlu vardır:

    • Yeniçeri Ocağında Yetişen Köroğlu

    • 1. 16 ve 17'nci yy’da yaşayan Yeniçeri ocağından yetişen bir şairdir. 1578-1590 arasındaki Osmanlı-İran savaşlarına katılmış bir ordu-asker şairidir. Burada Özdemiroğlu Osman Paşa’nın yiğitliğini anlattığı destanı ünlüdür.

    • Yeniçeri aşığı Köroğlu'nun şiirleri dil ve anlatım bakımından öykü kahramanı Köroğlu adına söylenen şiirlerden çok farklıdır.

    • Yeniçeri Aşığı Köroğlu’nun yiğitçe, coşkun bir seslenişle söylenmiş koçaklamaları ve destan nazım biçiminde yazdığı şiirleri önemlidir.

    • Aşk, tabiat gibi konuların işlediği şiirleri de vardır.

    • Dağlara Çıkıp Yol Kesen Köroğlu.

    • 2. Halk öyküsündeki kahraman Köroğlu’dur. Asıl adı Ruşen olan şair Bolu Gerede çevresinde yaşadı. Devlete karşı ayaklanıp Sivas-Tokat yolu üzerindeki Çamlıbel'e yerleşip eşkıyalık yaptı. Bir başka söylentiye göre de, Bolu Beyi'nin seyisi Yusuf'un oğlu Ruşen Ali, asıl Köroğlu'dur. Bolu Beyi, babası Yusuf'un gözlerine mil çektirdi. Ruşen Ali, babasını sağaltmak için Aras Irmağı'na götürdü. Ama ilaç olacak köpükleri kendisi içip yiğitlik ve şairlik gücü kazandı. Çamlıbel'e yerleşip babasının intikamını almak üzere Bolu Beyi'ne savaş açtı.

    • Köroğlu hikayesi, Azerbaycan, İran, Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan ve Balkanlar'da da bilinmektedir.

    • Eşitliği, adaleti, ezilenlerden yana destansı bir kişiliktedir.

    • Halk hikayesi içindeki koçaklama ve türküler önemlidir.



    AŞIK ÖMER 17 yy. (1651- 1707)

    • Konya'nın Hadim ilçesinin Gözleve köyünde 1651’de doğmuştur. İstanbul'da öldü.

    • Orduya girmiş, sınır kalelerinde bulunmuş, bazı savaşlara katılmıştır.

    • Şiirlerinden İstanbul, Bursa, Yama, Sakız, Sinop ve Bağdat gibi yerleri dolaştığı anlaşılmaktadır.

    • Başlangıçta divan şairlerini taklit edip Adlî mahlasını kullanmış, Ömer mahlasını daha sonra benimsemiştir.

    • Döneminin ve Türk saz şiirinin önde gelen isimlerindendir.

    • Kendisinden sonra gelen âşıkları etkilemiş, şiirleri bestelenmiş, çeşitli meclislerde çalınıp okunmuştur.

    • Âşıkâne ve sûfıyâne mahiyetteki bazı manzumeleri ise bir tür ilahi gibi uzun zaman tekke ve zaviyelerde terennüm edilmiştir.

    • Asker ocağında bulunması dolayısıyla hem serhat boylarının biraz serbest ve maceralı hayatını yaşayarak dile getirmiş, hem de klasik şiirin mecaz, vezin, kafiye ve edebi sanatlarını, hatta biraz da dilini kullanarak o çevrelerin havasını yansıtmıştır.

    • Klasik Türk edebiyatından büyük ölçüde etkilenmiş; aruz vezniyle yazdığı divan'larda divan şiirinin kalıplaşmış mazmun ve hayal dünyasına büyük ölçüde yer vermiştir.

    • Daha sağlığında üstat kabul edildiği için kendisinden sonraki şairler arasında onun gibi yazmak bir moda haline gelmiştir.

    • Onun açmış olduğu Divan şiirini taklit cereyanı yüzünden saz şiirinin eski saflığı ve dili fark edilir şekilde bozulmuştur.

    • Geriye bırakmış olduğu 2000'den fazla şiirle Türk edebiyatının en çok yazan şairlerinden biri olarak tanındı.

    • Hece vezniyle söylediği şiirlerde daha başarılıdır.



    KARACAOĞLAN 17 yy. (1606?-1697)

    • Şiirinin kaynağını, göçebe toplumunun gelenekleri ve içinde yaşadığı, yurt edindiği doğa oluşturur: Güneydoğu Anadolu (Maraş, Gaziantep) Çukurova, Toroslar ve Gavurdağları...

    • Kozanoğulları ile arasının açılması sonucu genç yaşta gurbete çıktı.

    • Halk şiirinde kendine özgü bir şiir evreni kurmuştur.

    • Bütün halk şairlerini ve Cumhuriyet döneminin bazı şairlerini etkilemiştir.

    • Aşk ve tabiat şairi olan aşık; güzele, sevgiliye ve doğaya tutkundur. Güzelleri, yiğitleri över, dert ortağı bildiği dağlara seslenir.

    • Duygulanışlarını gerçekçi biçimde dile getirmiştir.

    • “Somut” sevgililere gönül veren sanatçı şiirlerinde; (ilk olarak) sevgililerinin adını vermiştir: Elif, Anşa, Zeynep, Hürü, Döndü...

    • Şiirlerinde tasavvufa ve dini konulara yer vermemiştir.

    • Açık, anlaşılır bir biçimde; içten ve özlü bir söyleyiş birliği kurmuştur.

    • Dil ve ölçü bakımından Divan Edebiyatı'nın etkisinden uzak kalmıştır.

    • 500’ün üzerinde şiiri tespit edilmiştir.



    KARACAOĞLAN’DAN

    1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




    Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.genderi.org 2022
    rəhbərliyinə müraciət

        Ana səhifə