Halk edebiyatinin genel özellikleri Dil, halkın konuştuğu dildir


DEYİM: Asıl anlamlarından uzaklaşarak yeni kavramlar meydana getiren kalıplaşmış sözlerdir



Yüklə 445 b.
səhifə3/10
tarix25.06.2018
ölçüsü445 b.
#51795
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

DEYİM:

  • Asıl anlamlarından uzaklaşarak yeni kavramlar meydana getiren kalıplaşmış sözlerdir.

  • İki veya daha çok kelimeden oluşur.

  • Duygu ve düşüncelerimizi dikkati çekecek biçimde anlatmayı sağlar.

  • Ağrı Dağı’ndan kar bağışlamak. (Iğdır - Kars)

  • Başını büyük taşa vurmak. (Tunceli)

  • Kalbura su komak. (Hakkari)

  • Ciğeri ağzına gele.(Elazığ)

  • Hazıra vezir. (Samsun)



FIKRA:

  • Hikaye, latife, nükte, kıssa da denir.

  • Konularını gülünç yaşam olayları, insan-toplum ilişkilerindeki çatışmalar ve çelişkiler oluşturur.

  • Gerçek olaylardan yola çıkarak düz yazı dilinde, başlangıç, gelişme ve sonuç bölümleriyle anlatılır.

  • Gazetelerde herhangi bir olayı bir görüş ya da bir düşünceye bağlayarak, ciddi ya da eğlenceli kısa yazı biçimine de fıkra denilir.

  • Çeşitli fıkra kahramanları vardır: Nasrettin Hoca, İncili Çavuş, Bekri Mustafa, Temel…



HALK HİKAYELERİ:

  • Halk edebiyatında, hikayeci âşıklar tarafından kahvelerde, köy odalarında, düğün vb. toplantılarında söylenir.

  • Kitabı-Dede Korkut'taki hikayeler bunun ilk örnekleri sayılabilir.

  • Kerem İle Aslı’daki gibi aşk; Köroğlu’daki gibi kahramanlık konuları işlenebilir.



HALK TİYATROSU

  • 1. Hacivat ile Karagöz

  • 2. Orta Oyunu

  • 3. Meddah

  • 4. Köy Seyirlik Oyunları



1. HACİVAT İLE KARAGÖZ (GÖLGE OYUNU)

  • Bir gölge oyunudur.

  • Ses taklitlerinden yararlanılır.

  • Hacivat, ukala (çok bilmiş) tipleri temsil eder.

  • Karagöz, saf ve zeki halk adamıdır.

  • Yardımcı tipler de vardır: Çelebi, Tuzsuz Deli Bekir, Frenk, Zenne

  • Kastamonulu, Bolulu, Trabzonlu gibi İstanbul’a yerleşmiş tiplerle beraber Yahudi, Arap, Arnavut, Ermeni gibi ulusları temsil eden tipler de vardır.

  • Giriş, muhavere, fasıl ve bitiş bölümlerinden oluşur.

  • Oyuna kalıplaşmış sözlerle başlanır ve son verilir.

  • Hikaye: Orhan Han Bursa’ya bir cami yaptırmak ister. Hacivat ile Karagöz’ün espri ve konuşmaları ile işçileri güldürdüğünü ve inşaatın bitmesini geciktirdiğini öğrenir. Bir anlık sinirle bu iki zatin başlarını vurdurur. Buna pişman olur; çok üzülür ve hastalanır . Hekimler, gelir padişahı bir türlü iyileştiremezler. (Türkmenistan‘ın Küster şehrinden olan ) Şeyh Küsteri hazretleri padişahın huzuruna çıkıp bir perde açıp arkasına bir mum yakarak Karagöz ile Hacivat tasvirlerini padişah huzurunda oynatır . Padişah çok sevinir, bir hayal aleminde de olsa onların yaşadığına kanaat eder ve Şeyh Küsteri hazretlerine iki kese altın verir ve der ki “Bu güzel sanatı bütün Osmanlı ahalisine gösteresin, gösteresin ki Karagöz ile Hacivat unutulmaya.



2. ORTA OYUNU:

  • Yazılı metne bağlanmadan oynanır.

  • Kol oyunu, meydan oyunu adlarıyla da bilinir.

  • Müzik, raks, şarkı taklit ve muhavereden oluşur.

  • Usta oyuncular tarafından oynanır.

  • Yaşamdan seçilmiş ekonomik, siyasi ve sosyal hayattaki olaylara gülünç ve eleştirel bir yaklaşım sergilenir.

  • Seyirciler etkileyen olay değil; üsluptaki ustalıktır.

  • Cinaslara, tekerlemelere ve söz oyunlarına yer verilebilir.

  • Şive ve karakter taklitleri yapılır.

  • Tipler: Pişekâr, Kavuklu, Frenk, Zenne, Rum…

  • 1. Giriş: Pişekar’ın izleyiciyi selamlaması

  • 2. Muhavere a) Arzbar: Kavuklu ile Pişekâr’ın söz düellosu

  • b) Tekerleme: Olayın rüya olduğunun anlaşılması

  • 3. Fasıl: belli bir olayın temsil edildiği

  • 4. Bitiş: Pişekar’ın izleyiciden özür dileyip, gelecek oyunun adı ve yerini bildirerek oyunu kapatması



3. MEDDAH

  • Meddah için tek kişilik ortaoyunu da denilebilir.

  • Meddah oyuncusu, ortaoyunundaki bütün tipleri, kılıktan kılığa girerek, sesini değiştirerek, küçük aksesuarların da yardımı ile sahnede canlandırır.

  • Meddahın makyajı, özel bir kıyafeti ve sergileme yeri yoktur.

  • Kalıplaşmış sözlerle konuşmaya başlanır.

  • Elinde bir baston (pastav), omzunda bir mendil bulunur; mendili ses taklidi ve bazı tipleri başlatmak için kullanır. Bastonu ise oyunu başlatmak, dikkat çekmek, taklit yapmak için kullanır.

  • Meddahlık için her şeyden önce tipleri, insanları, hayvanları çok iyi taklit edebilme yeteneğine sahip olma şarttır.



4. KÖY SEYİRLİK OYUNLARI

1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə