Halk edebiyatinin genel özellikleri Dil, halkın konuştuğu dildir



Yüklə 445 b.
səhifə2/10
tarix25.06.2018
ölçüsü445 b.
#51795
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10

BİLMECE:

  • Bir şeyi üstü örtülü sözcüklerle betimleyerek, dinleyeni ne olduğunu bilmeye davet eden küçük şiirdir.

  • Bilmecelerin bir bölümü manzumdur; beyit, mani gibi biçimlerde olabilir.

  • Kolay söylenmesi, hatırda tutulması için manzum olmayan bilmecelerde de bazı biçimsel anlatma tekniklerine, iç uyaklara, ses yinelemelerine başvurulduğu görülür.

  • 1. Denizde gider, dumanı tüter.

  • 2. Hangi hayvanın soyu tükense bile bu hayvan yine üreyebilir?

  • 3. Karşıdan baktım bir kara taş, yanına vardım dört ayak bir baş.

  • 4 . Eğri çınar, yerden alır, gökte yer.

  • 5. On ay yatar, iki ay kalkar, feneri yakar, etrafa bakar.

  • 6. En çok acı çeken dağ hangisidir ?

  • 7. Kitap deftere ne demiş ?

  • 8. Bilmece, bildirmece; dil üstünde, kaydırmaca

  • 9. Başı yeşil emir değil

  • Üstü kara kömür değil

  • İçi beyaz peynir değil

  • Kuyruğu uzun fare değil

  • CEVAPLAR:



DESTAN:

  • Üç safhada oluşur:

  • a) Doğuş safhası: Önemli tarihî ve sosyal olayların ve kahramanların görülmesi

  • b) Yayılma safhası: Sözlü gelenek yoluyla yayılıp nesilden nesle geçmesi

  • c) Derleme safhası: Güçlü bir şairin derleyip yazıya geçirmesi

  • Destan çeşitleri:

  • Doğal destan: Toplumun ortak malıdır ve birtakım olaylar sonucunda oluşur.

  • Yapma destan: Bir şairin, toplumu etkileyen herhangi bir olayı doğal destanlara benzeterek söylemesiyle oluşur.

  • Destanların genel özellikleri:

  • 1- Anonimdirler.

  • 2- Genellikle manzumdurlar. Nazım-nesir karışık olan destanlar da vardır.

  • 3- Olağan ve olağanüstü olaylar iç içedir.

  • 4- Destan kahramanları olağanüstü özelliklere sahiptir.

  • 5- Destanlar, tarihî ve sosyal olaylardan doğar.

  • 6- Yiğitlik, aşk, dostluk, ölüm ve yurt sevgisi gibi temalar işlenir.

  • 7- Destan; zamanla asıl anlamını yitirmiş, âşık edebiyatında savaşları, ünlü kişileri, gülünç olayları anlatan eserlere de destan denilmiştir.

  • İslâmiyet öncesi Türk destanları:

  • 1. Yaradılış Destanı 2. Alp Er Tonga Destanı

  • 3. Şu Destanı 4. Oğuz Kağan Destanı

  • 5. Bozkurt Destanı 6. Ergenekon Destanı

  • 7. Türeyiş Destanı 8. Göç Destanı

  • Not: Kırgızların Manas Destanı XI.-XII. yüzyıllarda yazılmış en uzun destandır.



AĞIT:

  • Ölüm, hastalık, hasret, esaret, deprem, sel, yangın vb. acı olaylar sonrasında oluşur.

  • Kafiye ve mısra düzeni koşma ve destanlara benzer.

  • Öteki halk şiiri türlerine göre biraz daha özgürce uyaklanır; ilk söyleyeni zamanla unutulur.

  • Ağıta İ. Ö. Türk Edebiyatında "sagu", Divan Edebiyatında "Mersiye" denilmektedir.

  • Ağıt hem Anonim hem de Aşık Tarzı Halk Edebiyatı koşma nazım şekliyle yazılan bir türdür.

  • Daha çok Orta ve Güney Anadolu’da Avşar ve Türkmen kökenli toplumlarda, belli geleneksel eylemlere uyularak, ölünün başında ya da gömüldükten sonra, genellikle kadınlar tarafından söylenir.



AĞIT

  • VİRAN ERZİNCAN Sana dedik cansın can, Enkaz altında nice taze kan, Sızlar yara akar, damarda kan, Viran oldu o güzel canım Erzincan...

  • Gözümde yaşlar oluk, oluk, Döküldü sokağa hep çoluk, çocuk. Çığlıklar acı, hava çok soğuk, Titreme dik dur koca Erzincan...

  • Fırat hüzünlü, bülbüller suskun, On üç Mart doksan ikide kırıldı çarkın. Sendeleyen sarhoştan kalmadı farkın, Deli olma kendine gel gülüm Erzincan...

  • Dertli Kemal söyler, söyler ağlarım, Güzel canlara ateş olur yanarım. Elbet açar gazel döken bağlarım, Olmadı baharın mutlu Erzincan,

  • Kara bayramların kutlu Erzincan...



MASAL:

  • Masal düzyazı biçiminde söylenir.

  • Genellikle halkın ürünü, ağızdan ağıza kuşaktan kuşağa sürüp gelir.

  • Olağan dışı olayları anlatan hikayedir.

  • Genelde çocuklara anlatılır.

  • 1. Hayvan Masalları: Kurt, aslan, tilki

  • 2- Olağanüstü Masallar: Cin, peri, dev…

  • 3- Gerçekçi Masallar: Padişah, Keloğlan..



ATASÖZÜ:

  • Halk içinden çıkan, bir öğüdü, bir gerçekliği ya da bir tecrübeyi dile getirir.

  • Halkın ortak kullanımına giren kısa özlü sözlerdir.

  • Kalıplaşmış oldukları için değiştirilemez.

  • Bir yargı bildirir.

  • Söyleyeni belli değildir; uzun zaman içerisinde oluşur.

  • Akıl yiğide sermayedir.

  • Al malın iyisini çekme kaygısını.

  • Altın kılıç demir kapıyı açar.

  • At ölür, meydan kalır; yiğit ölür, şan kalır.





Yüklə 445 b.

Dostları ilə paylaş:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10




Verilənlər bazası müəlliflik hüququ ilə müdafiə olunur ©www.genderi.org 2022
rəhbərliyinə müraciət

    Ana səhifə